Крон ауруын диагностикалау

Ішекке баса назар аударылған адам ішінің қызыл сызықты иконкасы.

Крон ауруы (КА)

- асқазан-ішек жолының (АІЖ) трансмуралды және сегменттік зақымдалуымен, стриктуралар мен фистулалардың (жыланкөз) түзілуі мүмкін созылмалы қабыну ауруы.¹

Ішек түйілуін немесе жайсыздықты білдіретін қара сызықшалары бар ішектің қызыл контурлы иконкасы.

Ауыз қуысынан анальды өзекке дейінгі кез келген бөлімді зақымдауы мүмкін²

КА-ның клиникалық көріністері³

Негізгі симптомдар:

іштің ауыруы (көбінесе оң жақ мықын аймағында)

созылмалы диарея (қан аралас немесе онсыз)⁴

дене салмағының төмендеуі, жалпы әлсіздік

субфебрильді температура немесе қызба

анемия белгілері

ықтимал асқынулар – фистулалар, абсцестер, жарықтар, стриктуралар³

КА-ның ішектен тыс көріністері⁵

Көбінесе аурудың белсенділігімен корреляцияланады және ішектік симптоматика пайда болғанға дейін байқалуы, диагноз қойылған сәтте көрінуі немесе ауру барысында дамуы мүмкін.

Ең жиі кездесетін көріністері:

буын жағынан: артрит, сакроилеит⁶, анкилоздаушы спондилит⁷, остеопороз, остеомаляция⁸

көз мүшесі жағынан: увеит, ирит, эписклерит⁹

бүйрек және несеп шығару жолдары жағынан: нефролитиаз, IgA‑нефропатия¹¹, интерстициальды нефрит¹²

бауыр және өт жолдары жағынан: бастапқы склероздаушы холангит¹⁰

тері жағынан: түйінді эритема, гангренозды пиодермия

сүйек жүйесі жағынан: остеопороз, остеомаляция¹³

Ішектен тыс типтік көріністердің ішектік симптоматикамен қатар болуы Крон ауруына күдікті күшейтеді және эндоскопия мен визуализация әдістерін қоса алғанда, одан да мұқият диагностикалау әдістерін талап етеді

Зертханалық диагностика¹⁴

Вакцинация жоспарын немесе медициналық тексеруді білдіретін белгілері бар медициналық чек-лист пен шприцтің қызыл контурлы иконкасы.

Негізгі зертханалық талдаулар:

жалпы қан талдауы (ОАК) (анемия, лейкоцитоз, тромбоцитоз)
ферритин, сарысудағы темір деңгейі, В12 дәрумені/фолаттар
альбумин, жалпы ақуыз
эритроциттердің шөгу жылдамдығы (СОЭ)
бауыр сынамалары
электролиттер

С-реактивті ақуыз (СРБ)

— жедел фазадағы қабынудың негізгі ақуызы.¹⁵

Дені сау ересектерде орташа концентрациясы шамамен 1 мг/л¹⁵

Жедел қабыну кезінде СРБ деңгейі 50–500 мг/л-ге дейін жоғарылауы мүмкін¹⁵

Жартылай шығарылу кезеңі шамамен 19 сағат, бұл СРБ-ны КА кезінде қабынудың ағымдағы қарқындылығын бағалау үшін пайдалануға мүмкіндік береді¹⁵

СРБ-ның клиникалық маңызы¹⁶:

қабыну процесінің белсенділігін бағалауға мүмкіндік береді
терапияға клиникалық жауапты динамикалық бақылауға көмектеседі
асқынулар қаупін жанама бағалау мүмкіндігі бар

Ащы ішектің оқшауланған зақымдануы кезінде СРБ жоғарылауы азырақ айқын болуы мүмкін, бұл ауру белсенділігінің дәрежесін талқылау кезінде ескерілуі тиіс¹⁷.

Нәжістік кальпротектин (ФК)

— нейтрофилдерде болатын ақуыз, шырышты қабықтың қабынуы кезінде ішек қуысына бөлінеді, оның нәжістегі концентрациясы қабыну дәрежесін көрсетеді.

Дені сау адамдарда нәжістегі ФК концентрациясы — шамамен 34 мкг/г¹⁸

КА кезінде нәжістегі ФК концентрациясы — орта есеппен 3200 мкг/г-ге дейін¹⁸

Ойық жаралы колит кезінде нәжістегі ФК концентрациясы — шамамен 1900 мкг/г¹⁸

ФК-ның клиникалық маңызы¹⁹:

ішектегі қабынудың инвазивті емес маркері болып табылады
ішектің қабыну ауруларын (ІҚА) және функционалдық бұзылыстарды ажыратуға көмектеседі
КА белсенділігін мониторингілеу және терапияға жауапты бағалау үшін қолданылады
ем аясында ФК деңгейінің төмендеуі эндоскопиялық жақсарумен корреляцияланады

Диагностикалық дәлдігі:

сезімталдығы шамамен

85–94 %

спецификалығы —

67–88 %

Кальпротектиннің айқын жоғарылауы басқа жағдайларда да мүмкін (инфекциялар, неоплазия, ҚҚСП-энтеропатиясы және т.б.), сондықтан талдау нәтижесі әрқашан клиникалық контексте бағаланады²⁰.

Кесте

КА кезіндегі серологиялық биомаркерлер: негізгі көрсеткіштер²¹

Көрсеткіштер

Референстік мәндер

КА/ІҚА кезіндегі типтік деңгейлер

Клиникалық интерпретация

СРБ, мг/л

Дені сау ересектерде ~ 1 мг/л

айқын жедел қабыну кезінде 50–500 мг/л

Қабыну стимуляциясының қарқындылығын көрсетеді

ФК, мкг/г

Нәжісте ~ 34 мкг/г

КА кезінде ~ 3200 мкг/г
ойық жаралы колит кезінде ~ 1900 мкг/г

Ішектегі қабынудың инвазивті емес маркері

Кальпротектиннің тұрақтылығы

—

Бөлме температурасында 7 күнге дейін тұрақты

Үлгілерді жинауды және тасымалдауды жеңілдетеді

Кальпротектин бойынша ІҚА-ны диагностикалау²²

—

Сезімталдығы 85–94 %;
спецификалығы 67–88 %

Жоғары сезімталдық,
орташа спецификалық

Терапия аясындағы кальпротектин динамикасы²³

—

Анти-ФНО-ға жауап кезінде ~1200-ден ~130 мкг/г-ге дейін төмендеу

Ем аясындағы эндоскопиялық жақсарумен корреляцияланады

КА кезіндегі эндоскопиялық диагностика²⁴

Илеоколоноскопия
— КА-ға күдік болғанда бірінші желідегі диагностикалық әдіс²⁵.

Тоқ ішекті және мықын ішектің терминалдық бөлімін визуализациялауға мүмкіндік береді²⁵
Өзіне тән эндоскопиялық белгілерді анықтайды²⁵
Мультифокальді биопсия орындауға мүмкіндің береді (≥5 сегменттен ≥2 биопсия + мықын ішектің терминалдық бөлімі)²⁵

КА-ның типтік белгілері^26,27

Ақпарат іздеуді, диагностиканы немесе деректерді зерттеуді білдіретін лупасы бар құжаттың қызыл контурлы иконкасы.

Шырышты қабықтың қабынған және интактты аймақтарының алмасуымен зақымданудың сегментарлығы мен үзілістілігі
Аурудың ерте сатыларындағы афтоидты, беткей ойық жаралар
Үдеген кезде — терең сызықтық және ирек ойық жаралар
«Тас төселген жол» көрінісінің қалыптасуы (ойық жаралар мен шырышты қабықтың ісінген аймақтарының алмасуы)
Стриктуралар, фистулалар, ішек саңылауының деформациясы

КА-ның эндоскопиялық белгілерін анықтау диагнозды растау үшін шешуші мәнге ие^26‑27

Эндоскопия зақымдану сипатын, қабынудың тереңдігі мен айқындылығын анықтауға, сондай-ақ асқынуларды — стриктураларды, фистулаларды, терең ойық жараларды анықтауға мүмкіндік береді.^26-27 Эндоскопиялық параметрлер процесс белсенділігін бағалаудың, ауырлық дәрежесін стратификациялаудың және оңтайлы емдік стратегияны таңдаудың негізі болып табылады.^26‑27

Эндоскопияның маңызды рөліне қарамастан, КА диагнозын түпкілікті растау морфологиялық верификацияны талап етеді

Эндоскопиялық табылымдар міндетті түрде биоптаттардың гистологиялық талдауымен толықтырылады, бұл созылмалы қабынудың микроскопиялық белгілерін анықтауға және КА-ны ішектің басқа ауруларынан ажыратуға мүмкіндік береді²⁸

КА-ға тән морфологиялық белгілері^29,30

Биоптаттарды микроскопиялық зерттеу кезінде КА-ға тән созылмалы, сегментарлы және трансмуралды қабынуды көрсететін негізгі белгілер анықталады

Ошақты (үзікті) созылмалы қабыну

шырышты және шырышасты қабатта — зақымданудың сегментарлығын растайтын ең тән морфологиялық белгілердің бірі

Крипталардың архитектуралық бұзылыстары,

оның ішінде олардың үзіктілігі, біркелкі емес деформациясы, крипта бағдарының бұзылуы және крипталық аппараттың қысқаруы

Казеозсыз эпителиоидты-жасушалы гранулемалар

— КА-ның жоғары спецификалық, бірақ міндетті емес белгісі. Крипта деструкциясымен байланысты емес гранулемалар биопсиялардың тек бір бөлігінде кездеседі, бірақ диагностикалық сенімділікті едәуір арттырады

Жіңішке ішек бүрлерінің архитектоникасының бұзылуы

(көбінесе мықын ішегінің биоптаттарында): құрылымының ретсіздігі, жалпаюы және бүрлердің деформациясы

КА кезіндегі сәулелік визуализация³¹

КА-ны заманауи әдіс бойынша диагностикалау жіңішке ішекті бағалау, қабыну тереңдігін анықтау және асқынуларды анықтау үшін кросс-секциялық визуализация әдістерін міндетті түрде қолдануды талап етеді.

Жылжымалы үстелдегі емделушісі бар МРТ немесе КТ аппаратының қызыл контурлы иконкасы

МРТ-энтерография (МРЭ) және КТ-энтерография (КТЭ) бейінді сарапшылық топтармен жіңішке ішекті визуализациялаудың стандартты әдістері ретінде қарастырылады, себебі олар белсенді қабынуға, стеноздарға және пенетрациялық асқынуларға жоғары сезімталдыққа ие.

Бұл әдістер ерекше маңызды, себебі³²:

Эндоскопия әрдайым мықын және аш ішектің проксималдық бөлімдерін бағалауға мүмкіндік бермейді.

КА кезіндегі қабыну трансмуралды сипатта болады және өзгерістер көбіне шырышты қабықтан тыс — ішектің терең қабаттарына және айналасындағы тіндерге таралады.

Сондықтан МРЭ немесе КТЭ қолдану кешенді диагностикалаудың негізгі элементі болып табылады, ол эндоскопияға қолжетімсіз аймақтардағы асқынуларды анықтауға және қабынудың таралуын бағалауға мүмкіндік береді.

МРТ/КТ-энтерография

Ішек қабырғасы мен айналасындағы тіндердің егжей-тегжейлі визуализациясын қамтамасыз етеді, бұл эндоскопияға қолжетімсіз аймақта жіңішке ішекті бағалауға мүмкіндік береді.³⁷

Бұл әдістер жасырын қабыну сегменттерін қоса алғанда, зақымданудың ұзындығы мен орналасуын анықтауға мүмкіндік береді³³
Анатомиялық бағалаудан бөлек, МРТ/КТ-энтерография қабыну белсенділігін және ем динамикасын — ісіну дәрежесі, қабырға қалыңдауы, контрастталу сипаты және диффузиялық өзгерістер бойынша бағалауға мүмкіндік береді³³

МРТ-/КТ-энтерография көрсетілген жағдайлар (халықаралық консенсустарға негізделген)^36,37

Құрсақ қуысының көлденең қимасын көрсететін МРТ немесе КТ-диагностика түсірілімінің қызыл контурлы иконкасы.

Жіңішке ішектің зақымдануына күдік болған кездегі бастапқы диагностикалау әдісі
Эндоскопия толық емес немесе теріс болған, бірақ КА-ға клиникалық күдік сақталатын жағдайлар
Стеноздаушы, инфильтративті және пенетрациялық ауру түрлерін қоса алғанда, асқынуларды бағалау
Емге жауапты мониторингілеу және қабыну белсенділігін бақылау, соның ішінде емдеуді күшейту қажеттілігі туралы шешім қабылдау үшін
Жіңішке ішек резекциясынан кейінгі пациенттерде операциядан кейінгі өзгерістерді бағалау және рецидивтерді мониторингілеу

Капсулалық эндоскопия (КЭ)³³

— жіңішке ішекті визуализациялаудың жоғары сезімтал әдісі, ол дәстүрлі эндоскопияға қолжетімсіз аймақтарды барынша толық және егжей-тегжейлі тексеруді қамтамасыз етеді.

Халықаралық ұсынымдарға сәйкес, КЭ ауруды диагностикалау мен мониторингілеуде, әсіресе жіңішке ішектің беткей қабынуына күдік болғанда, маңызды рөл атқарады³⁴.

Міндетті шарттар³⁵:

клиникалық мәні бар стриктуралардың болмауы
ішек өтімділігін алдын ала бағалау (патенси‑капсула)
қарсы көрсетілген жағдайлардың бар-жоғын зерттеу: өтімсіздікке күдік, фистулалар, жүктілік

Капсулалық эндоскопияға көрсетілімдер³⁴

Капсулалық эндоскопия процедурасын білдіретін, ішінде эндоскопиялық капсуласы бар асқазанның қызыл контурлы иконкасы.

Жіңішке ішектің оқшауланған зақымдануына күдік
Дәстүрлі эндоскопия мен визуализациялаудың (МРЭ/КТЭ) теріс немесе ақпаратсыз нәтижелері
Ерте беткей қабыну өзгерістеріне күдік
Операциядан кейін аурудың қайталануына күдік болған кездегі мониторинг

КА-ны диагностикалаудың қадамдық маршруты

Қорытынды

КА-ны тиімді түрде диагностикалау мамандардың өзара іс-қимылына және зертханалық, эндоскопиялық әрі визуализациялық әдістерді ретімен қолдануға негізделген
Келісілген диагностикалық маршрут ауруды ерте анықтауды және пациент емін басқару стратегиясын қалыптастыруды қамтамасыз етеді
Симптомдарды ерте бағалау, заманауи маркерлерді пайдалану және гастроэнтерологқа уақтылы жолдау диагноз қоюды жеделдетуге және асқынулар қаупін азайтуға мүмкіндік береді

Дереккөздер:

Roda G, Chien Ng S, Kotze PG, et al. Crohn's disease. Nat Rev Dis Primers. 2020;6(1):22. Published 2020 Apr 2. doi:10.1038/s41572-020-0156-2
Jaeger N, Gamini R, Cella M, et al. Single-cell analyses of Crohn's disease tissues reveal intestinal intraepithelial T cells heterogeneity and altered subset distributions. Nat Commun. 2021;12(1):1921. Published 2021 Mar 26. doi:10.1038/s41467-021-22164-6
Lichtenstein GR, Loftus EV, Afzali A. et al. ACG Clinical Guideline: Management of Crohn's Disease in Adults. Am J Gastroenterol. 2025 Jun 3;120(6):1225‑1264. doi: 10.14309/ajg.0000000000003465
D. P. Hunt, D. V. Sahani, K.E. Corey, et al. Case 30-2014: A 29-Year-Old Man with Diarrhea, Nausea, and Weight Loss. The New England Journal of Medicine, 2014, September, p. 1239-1247
Wójcik B, Loga K, Włodarczyk M. et al. Extraintestinal manifestations of Crohn's disease. Prz Gastroenterol. 2016;11(3):218-221. doi: 10.5114/pg.2016.61439
Peeters H, Vander Cruyssen B, Mielants H, de Vlam K, Vermeire S, Louis E, Rutgeerts P, Belaiche J, De Vos M. Clinical and genetic factors associated with sacroiliitis in Crohn's disease. J Gastroenterol Hepatol. 2008 Jan;23(1):132-7. doi: 10.1111/j.1440-1746.2007.05108
Jumani L, Kataria D, Ahmed MU. et al. The Spectrum of Extra-intestinal Manifestation of Crohn's Disease. Cureus. 2020 Feb 10;12(2):e6928. doi: 10.7759/cureus.6928
Lakatos L, Pandur T, David G. et al. Association of extraintestinal manifestations of inflammatory bowel disease in a province of western Hungary with disease phenotype: results of a 25-year follow-up study. World J Gastroenterol. 2003;9:2300–2307. doi: 10.3748/wjg.v9.i10.2300
Li JX, Chiang CC, Chen SN. et al. The Prevalence of Ocular Extra-Intestinal Manifestations in Adults Inflammatory Bowel Disease: A Systematic Review and Meta-Analysis. Int J Environ Res Public Health. 2022 Nov 25;19(23):15683. doi: 10.3390/ijerph192315683
Huai JP, Ding J, Ye XH, Chen YP. Inflammatory bowel disease and risk of cholangiocarcinoma: evidence from a meta-analysis of population-based studies. Asian Pac J Cancer Prev. 2014;15(8):3477-82. doi: 10.7314/apjcp.2014.15.8.3477
Yandian F, Caravaca-Fontán F, Herrera Hernandez LP. et al. Kidney Diseases Associated with Inflammatory Bowel Disease: Impact of Chronic Histologic Damage, Treatments, and Outcomes. Kidney Int Rep. 2023 Nov 20;9(2):383-394. doi: 10.1016/j.ekir.2023.11.011
H. Gordon, J. Burisch, P. Ellul et al. ECCO Guidelines on Extraintestinal Manifestations in Inflammatory Bowel Disease, Journal of Crohn's and Colitis, Volume 18, Issue 1, January 2024, p. 1–37
Lakatos L, Pandur T, David G. et al. Association of extraintestinal manifestations of inflammatory bowel disease in a province of western Hungary with disease phenotype: results of a 25-year follow-up study. World J Gastroenterol. 2003;9:2300–2307. doi: 10.3748/wjg.v9.i10.2300
Thomas DW, Sinatra FR. Screening laboratory tests for Crohn's disease. West J Med. 1989;150(2):163-164
Tillett SW, Francis T. Serological reactions in pneumonia with a nonprotein somatic fraction of the Pneumococcus. J Exp Med. 1930;52(4):561–571. doi:10.1084/jem.52.4.561
Clough J, Colwill M, Poullis A, Pollok R, Patel K, Honap S. Biomarkers in inflammatory bowel disease: a practical guide. Therap Adv Gastroenterol. 2024; 17:17562848241251600. Published 2024 May 9. doi:10.1177/17562848241251600
Vermeire S, Van Assche G, Rutgeerts P. C-reactive protein as a marker for inflammatory bowel disease. Inflamm Bowel Dis. 2004;10(5):661-665. doi: 10.1097/00054725‑200409000‑00026
Wang S, Wang Z, Shi H, et al. Faecal calprotectin concentrations in gastrointestinal diseases. J Int Med Res. 2013;41(4):1357-1361. doi:10.1177/0300060513488499
Freeman K, Willis BH, Fraser H, Taylor-Phillips S, Clarke A. Faecal calprotectin to detect inflammatory bowel disease: a systematic review and exploratory meta-analysis of test accuracy. BMJ Open. 2019;9(3):e027428. Published 2019 Mar 8. doi:10.1136/bmjopen-2018-027428
Sipponen T, Savilahti E, Kärkkäinen P, et al. Fecal calprotectin, lactoferrin, and endoscopic disease activity in monitoring anti-TNF-alpha therapy for Crohn's disease. Inflamm Bowel Dis. 2008;14(10):1392-1398. doi: 10.1002/ibd.20490
Chen P, Zhou G, Lin J, et al. Serum Biomarkers for Inflammatory Bowel Disease. Front Med (Lausanne). 2020;7:123. Published 2020 Apr 22. doi:10.3389/fmed.2020.00123
J.-F. Lin, J.-M. Chen, J.-H. Zuo, et al. Meta-analysis: Fecal Calprotectin for Assessment of Inflammatory Bowel Disease Activity, Inflammatory Bowel Diseases, Volume 20, Issue 8, 1 August 2014, Pages 1407–1415. doi: 10.1097/MIB.0000000000000057
Dajti E, Frazzoni L, Iascone V, et al. Systematic review with meta-analysis: Diagnostic performance of faecal calprotectin in distinguishing inflammatory bowel disease from irritable bowel syndrome in adults. Aliment Pharmacol Ther. 2023;58(11-12):1120-1131. doi:10.1111/apt.17754
Spiceland CM, Lodhia N. Endoscopy in inflammatory bowel disease: Role in diagnosis, management, and treatment. World J Gastroenterol. 2018;24(35):4014-4020. doi:10.3748/wjg. v24.i35.4014
Annese V, Daperno M, Rutter MD, et al. European evidence-based consensus for endoscopy in inflammatory bowel disease. J Crohns Colitis. 2013;7(12):982–1018. doi: 10.1016/j.crohns.2013.09.016
Gomollón F, Dignass A, Annese V, et al. 3rd European Evidence-based Consensus on the Diagnosis and Management of Crohn's Disease 2016: Part 1: Diagnosis and Medical Management. J Crohns Colitis. 2017;11(1):3-25. doi:10.1093/ecco-jcc/jjw168
Passos MAT, Chaves FC, Chaves-Junior N. THE IMPORTANCE OF COLONOSCOPY IN INFLAMMATORY BOWEL DISEASES. Arq Bras Cir Dig. 2018;31(2):e1374. doi:10.1590/0102‑672020180001e1374
Angyal D, Balogh F, Bessissow T, et al. The Role of Histology Alongside Clinical and Endoscopic Evaluation in the Management of IBD-A Narrative Review. J Clin Med. 2025;14(7):2485. Published 2025 Apr 5. doi:10.3390/jcm14072485
Feakins RM; British Society of Gastroenterology. Inflammatory bowel disease biopsies: updated British Society of Gastroenterology reporting guidelines. J Clin Pathol. 2013;66(12):1005-1026. doi:10.1136/jclinpath‑2013‑201885
P. Gionchetti, A. Dignass, S. Danese et al. 3rd European Evidence-based Consensus on the Diagnosis and Management of Crohn’s Disease 2016: Part 2: Surgical Management and Special Situations, Journal of Crohn's and Colitis, vol.11, issue 2, February 2017, p. 135–149, doi.org/10.1093/ecco-jcc/jjw169
D. H. Bruining, E. M. Zimmermann, E. V. Loftus et al. Consensus Recommendations for Evaluation, Interpretation, and Utilization of Computed Tomography and Magnetic Resonance Enterography in Patients With Small Bowel Crohn’s Disease. Radiology: Volume 286: Number 3—March 2018, p. 776-799
S. P. Thomas, T. A. Jaffe. CT Versus MR Enterography: Point—CT Enterography RemainsEssential to Imaging Patients With Inflammatory Bowel Diseasein the Acute Setting. AJR 2023; 220: p. 787–788
Ben-Horin S, Lahat A, Ungar B, et al. Capsule Endoscopy-Guided Proactive Treat-to-Target Versus Continued Standard Care in Patients with Quiescent Crohn's Disease: A Randomized Controlled Trial. Gastroenterology. 2025;169(1):85-93.e3. doi: 10.1053/j.gastro.2025.02.031
Enns RA, Hookey L, Armstrong D, et al. Clinical Practice Guidelines for the Use of Video Capsule Endoscopy. Gastroenterology. 2017;152(3):497-514. doi:10.1053/j.gastro.2016.12.032
Pennazio M, Rondonotti E, Despott EJ, et al. Small-bowel capsule endoscopy and device-assisted enteroscopy for diagnosis and treatment of small-bowel disorders: European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Guideline - Update 2022. Endoscopy. 2023;55(1):58-95. doi:10.1055/a-1973-3796
J. N. Peña-Sánchez, J. A. Osei, U. Teucher et al. Working With Indigenous Community and Patient Partners Is Essential to Advance Gastroenterology and Hepatology Research: Perspectives From Canada. IBD AMONG INDIGENOUS PEOPLES RESEARCH TEAM (IBD-IPRT). Gastroenterology, Volume 165, Issue 5, 1097 – 1101 DOI: 10.1053/j.gastro.2023.09.014
Razik R, Rumman A, Bahreini Z, McGeer A, Nguyen GC. Recurrence of Clostridium difficile Infection in Patients with Inflammatory Bowel Disease: The RECIDIVISM Study. Am J Gastroenterol. 2016;111(8):1141-1146. doi:10.1038/ajg.2016.187

VV-MEDMAT-135315
2026 жыл, сәуір айы

Крон ауруы (КА)

Ауыз қуысынан анальды өзекке дейінгі кез келген бөлімді зақымдауы мүмкін2

КА-ның клиникалық көріністері3

Негізгі симптомдар:

КА-ның ішектен тыс көріністері5

Ең жиі кездесетін көріністері:

Зертханалық диагностика14